Een lucht-water-warmtepomp in een gemiddeld Nederlands huis verbruikt rond de 3.500 kWh per jaar voor verwarming en tapwater. Eén warmtepomp verbruikt daarmee meer stroom dan een doorsnee huishouden in totaal. Het verschil tussen "verkeerd ingesteld" en "slim aangestuurd" loopt op tot €400 per jaar — met dezelfde warmte-output.
Hoe werkt warmtepompsturing eigenlijk?
Een warmtepomp doet drie dingen:
- Vloerverwarming op temperatuur houden — meestal continu, een paar honderd watt
- Buffervat opwarmen — in pieken, 1.500–3.000 W gedurende 30–60 minuten
- Tapwater opwarmen — in pieken, 1.500–3.000 W gedurende 60–90 minuten
Bij een standaardinstallatie reageert de warmtepomp op de vraag: zodra het buffervat of de tapwatertank afkoelt, schakelt 'ie in. Dat gebeurt vaak in de avondpiek (douchen, koken, hoger setpoint na thuiskomst) — precies wanneer de stroom het duurst is.
Met sturing draai je dat om: je verwarmt het buffervat en het tapwater tijdens daluren, en parkeert de warmtepomp daarna in rustmodus tot de volgende cyclus.
Hoeveel kun je echt besparen?
Stel: 3.500 kWh per jaar, vast tarief €0,29/kWh:
3.500 × €0,29 = €1.015
Op een dynamisch tarief zonder sturing (warmtepomp draait wanneer 'ie wil, vaak in de avondpiek):
3.500 × €0,32 = €1.120 (ietsje duurder dan vast)
Met sturing — buffer en tapwater extra opwarmen tijdens het nachtdal en de zonnepiek:
3.500 × €0,21 = €735 (besparing €280 t.o.v. vast)
Met agressieve sturing + zonnepanelen + thuiswerken (deel van 't verbruik dekken op zonnige middagen):
3.500 × €0,18 = €630 (besparing €385 t.o.v. vast)
Niet niks. Maar zoals bij EV-laden: zonder sturing wordt je dynamische contract makkelijk duurder dan vast. Cruciaal is dus dat je de warmtepomp daadwerkelijk kunt aansturen.
Welke warmtepompen kun je sturen?
Vier categorieën:
1. Smart Grid Ready (SG-Ready) — de de-facto standaard
Vrijwel alle moderne lucht-water-warmtepompen (Daikin, Mitsubishi, Vaillant, Nibe, Atlantic) zijn SG-Ready. Dat betekent een stuuringang met vier standen:
| Stand | Betekenis |
|---|---|
1 |
Geblokkeerd (warmtepomp uit) |
2 |
Normaal |
3 |
Aanbevolen aan (eerder beginnen) |
4 |
Maximaal (buffer extra opwarmen) |
Met een Shelly-relais en een slimme thermostaat kun je deze standen schakelen op basis van het EPEX-tarief. Installatiewerk: 1 uurtje. Investering: minder dan €100. Werkt op vrijwel alle merken.
2. Modbus-gestuurd (Mitsubishi Ecodan, Daikin Altherma)
Geavanceerder. Via Modbus-RTU lees je realtime de vermogensafname uit en stuur je het setpoint of de buffertemperatuur. Mooi voor wie Home Assistant gebruikt.
Vereist meestal een Modbus-bridge (~€80) en wat YAML-config. Werkt vaak betrouwbaarder dan de app van de fabrikant.
3. Cloud-API (Mitsubishi MELCloud, Daikin Onecta)
Sommige merken hebben een (semi-officiële) cloud-API. SlimHuys heeft Daikin Onecta op de roadmap voor Q1 2027. Voordeel: geen extra hardware. Nadeel: vertraging (10–60 seconden), afhankelijk van de cloud van de fabrikant.
4. Domme thermostaat — niet te sturen
Veel oudere of goedkope warmtepompen (vooral oudere Bosch- en Toshiba-modellen) werken alleen met hun eigen thermostaat. In dat geval kun je hooguit de stooklijn aanpassen — geen realtime besparing.
Concrete strategie
Drie aanpassingen, in volgorde van impact:
A. Tapwatercyclus verzetten naar 04:00–06:00
De tapwatertank koelt langzaam af (~2 °C per etmaal zonder gebruik). Eens per etmaal opwarmen volstaat. Stel de cyclus in op 04:00–06:00, in het typische nachtdal. Dat bespaart 60–90 minuten dure stroom per dag.
Werk: 5 minuten in de app van de fabrikant. Sommige warmtepompen hebben dit al ingebouwd ("eco-modus"). Werkt zonder slimme thermostaat.
B. Buffervat extra opwarmen op zonnige middagen
Het buffervat verwarmen tussen 12:00 en 15:00 op zonnige dagen. Dat doe je 't makkelijkst met een SG-Ready-ingang die je via SlimHuys triggert: "schakel naar stand 4 (maximaal) als de EPEX-prijs onder €0,06/kWh zakt".
Werk: SG-Ready-relais installeren (1 uur), automatisering in Home Assistant (15 minuten). Levert ~€80–€120 per jaar op.
C. Setpoint verlagen tijdens de avondpiek
In de avondpiek (17:00–21:00) kun je het setpoint 1 °C lager zetten — je vloer is dan al opgewarmd en de massa houdt het huis warm. Slimme thermostaten als Tado of Toon kunnen dit op tijdschema, sommige zelfs direct op tarief.
Werk: 1 uur configuratie. Levert ~€60–€100 per jaar op, zonder comfortverlies — het huis koelt in die paar uur nauwelijks af.
Wat doet SlimHuys hieraan?
Op de roadmap voor 2027 staat een warmtepomp-actie-API: net als bij EV-laden sturen we de SG-Ready-ingangen aan via Modbus of een HA-relais, op basis van het EPEX-tarief en je verwachte verbruik.
Tot die tijd raden we aan de bovenstaande drie stappen handmatig in te richten — vooral stap A (tapwatercyclus) is een quick win die je in 5 minuten regelt.
Een warmtepomp is geen "set-and-forget"-apparaat meer. Het wordt — net als de EV — een belangrijke flexibele last in je huis. Wie 'm goed aanstuurt, betaalt minder dan met een gasketel. Wie 'm niet stuurt, betaalt soms juist méér dan vóór z'n verduurzamingsinvestering.
Op SlimHuys zie je live wanneer je warmtepomp verbruikt en wat 't kost →