Als je een dynamisch energiecontract hebt — Tibber, Frank, Zonneplan, Coolblue — dan staat onder elk uurprijsje twee letters: EPEX. Dat is de bron. Maar wat is EPEX precies, hoe komt die prijs tot stand, en waarom hangen de tarieven van leveranciers er allemaal aan vast?
Wat is EPEX SPOT?
EPEX SPOT is de Europese day-ahead-stroombeurs. Het is geen fysieke locatie maar een digitaal platform waar elke dag rond 13:00 een veiling plaatsvindt voor stroom die op de volgende dag geleverd wordt — uur voor uur, of sinds eind 2025 in steeds meer landen ook per kwartier.
Drie partijen handelen er actief:
- Producenten — energiecentrales (gas, kern, wind, zon-park) die stroom willen verkopen. Ze bieden in: "ik kan tussen 14:00–15:00 morgen 50 MW leveren voor minimaal €70/MWh".
- Leveranciers — Eneco, Tibber, Vandebron, Essent. Zij kopen in voor hun klanten: "ik wil tussen 14:00–15:00 morgen 100 MW kopen, maximaal €120/MWh".
- Industriële afnemers en handelaren — fabrieken, batterij-operators, traders die positie nemen.
Het Nederlandse marktdeel valt onder een gekoppeld noord-west-Europees gebied (Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Zwitserland enz.). Stroom stroomt grensoverschrijdend zolang de transmissiecapaciteit dat toelaat.
Hoe werkt de veiling?
Elke producent en leverancier dient een biedcurve in: bij prijs X bied ik volume Y. Het algoritme zoekt het marktevenwicht — het punt waar voor elk uur de cumulatieve vraag gelijk is aan het cumulatieve aanbod. Daar wordt de clearing price vastgesteld: één prijs per uur, voor iedereen.
Iedereen die in een uur stroom verkoopt of koopt, krijgt of betaalt dezelfde clearing-prijs — ook als hij eigenlijk een lager bod had ingediend. Dat heet "marginal pricing", en is wat de markt voor producenten transparant en voor leveranciers ééncolumn-bookkeepable maakt.
Als er vraag-overschot is op een uur, stijgt de prijs tot duurdere centrales bereid zijn om bij te schakelen. Als er aanbod-overschot is — typisch op zonnige zomermiddagen — daalt de prijs tot afnemers de extra stroom willen accepteren. In dat laatste geval kan de prijs door nul heen zakken: negatieve stroomprijzen.
Per uur of per kwartier?
Tot 2025 publiceerde EPEX één prijs per uur. Met de groei van zonne- en windopwekking worden de tarieven binnen een uur steeds variabeler — dus is de markt overgestapt op kwartier-resolutie (elke 15 minuten een aparte prijs).
Voor consumenten betekent dat verschil:
- Een uur-leverancier zoals Zonneplan, Eneco of ANWB rekent met het uur-gemiddelde. Een kwartier-prijs van €-0,02, gevolgd door €0,08, geeft een uur-tarief van €0,03.
- Een kwartier-leverancier zoals Tibber, Frank, Coolblue of EnergyZero passeert de granulariteit door. Op dat eerste kwartier reken jij dan effectief €-0,02; op het tweede €0,08.
Wie veel flexibele apparaten heeft (EV, batterij, slimme boiler) wil per kwartier, omdat je dan échte zon-pieken kunt benutten. Wie weinig flex heeft, profiteert evenveel van uur-tarieven, met als bonus stabieler factureren.
Diepe duik: kwartiertarieven uitgelegd →
Van EPEX naar jouw rekening — wat zit er bovenop?
EPEX-prijzen zijn in EUR per MWh, exclusief alles. Op je consumentenfactuur zie je per kWh, inclusief drie opslagen:
| Component | 2026-tarief |
|---|---|
| EPEX-prijs (variabel) | bv. €0,12/kWh = €120/MWh |
| Inkoopvergoeding leverancier | €0,015 — €0,02/kWh post-VAT |
| Energiebelasting (NL) | €0,108/kWh in 2026 |
| 21% btw (over alles bovenstaand) | (rekening houden) |
Op een uur waar EPEX op €0,12 staat, betaal je dus ongeveer:
0,12 + 0,015 + 0,108 = 0,243 ex btw
0,243 × 1,21 ≈ 0,294 incl btw
Op een uur waar EPEX op €-0,02 staat:
-0,02 + 0,015 + 0,108 = 0,103 ex btw
0,103 × 1,21 ≈ 0,125 incl btw
Zelfs op negatief groothandelstarief blijf je dus rond de 12 cent betalen — door de energiebelasting + btw. De opbouw van je tarief leggen we hier verder uit.
Wanneer wordt de prijs gepubliceerd?
EPEX publiceert de prijzen voor "morgen" elke werkdag tussen 12:55 en 13:30 Nederlandse tijd. SlimHuys haalt ze 12 keer per dag op via ENTSO-E Transparency Platform — meestal binnen enkele minuten na publicatie zichtbaar in de app.
In het weekend en op feestdagen handelt de markt door, dus zaterdagochtend zie je de zondag-prijzen, en zondag rond 13:00 die van maandag.
Wat moet je hiermee?
Drie praktische take-aways:
- Kies een leverancier die jouw flex-niveau matcht. Veel zonnepanelen + EV → kwartier-leverancier. Geen flex → uur of vast.
- Plan grote verbruikers. Wasmachine, vaatwasser, EV-laadschema, warmtepomp-boiler — al deze kun je rond goedkope uren plannen.
- Monitor zonder zelf te kijken. SlimHuys laat morgen's prijs zien zodra EPEX publiceert, en kan via slim-laden binnenkort apparaten automatisch sturen.