De eerste keer dat je een negatieve stroomprijs ziet, denk je dat je het verkeerd leest. Op een zonnige zondagmiddag staat er ineens -€0,430 / kWh voor het kwartier 13:30–13:45 in de Tibber-app. Drieënveertig cent terugbetaald per kilowattuur. De markt zegt: zet alsjeblieft je wasmachine, vaatwasser én boiler tegelijk aan.
Dat is geen randverschijnsel meer. In 2020 had Nederland 7 uren met negatieve stroomprijzen. In 2024 waren dat er 457. Voor 2026 verwacht TenneT meer dan 600. Dat is gemiddeld bijna twee uur per dag — een nieuw normaal waar de meeste consumenten nog niets van merken.
Waarom worden stroomprijzen negatief?
Het Nederlandse stroomnet werkt als één groot gekoppeld systeem dat continu in balans moet zijn: wat opgewekt wordt moet ook gebruikt worden. Op een zonnige zomermiddag levert het collectief aan zonnepanelen meer stroom dan het hele land op dat moment kan gebruiken terwijl windturbines blijven draaien en kerncentrales hun basislast leveren.
Het overschot moet ergens heen, en de markt heeft maar één instrument om het wegregelen aantrekkelijk te maken: de prijs. Op de EPEX day-ahead-veiling bieden producenten en leveranciers tegen elkaar en als er meer aanbod dan vraag is, zakt de prijs door nul heen.
Een negatief tarief is geen bug. Het is precies wat een gezonde markt zou doen als de productiekant niet flexibel genoeg is om kortstondig terug te schakelen.
Klassieke kerncentrales en grote gascentrales kosten geld om uit te zetten. Voor windparken geldt vaak dat hun subsidie alleen telt zolang de molen draait. Beide partijen hebben er belang bij door te produceren, ook als de prijs even negatief is, ze ontvangen liever cash compensatie dan dat zij stoppen met produceren.
Wat zie je daarvan op je rekening?
Hier wordt het interessant — en ook waar veel mensen het mis hebben. Een negatieve groothandelsprijs betekent niet automatisch dat jij geld krijgt voor je verbruik. Wat er aan de eindgebruiker gebeurt, hangt volledig af van je contracttype.
- Vast contract — je betaalt een vooraf afgesproken prijs (bv. €0,28/kWh) ongeacht wat de markt doet. Negatieve prijzen merk je niet, ook niet als bonus.
- Variabel contract — je tarief verandert elke 1–3 maanden. Negatieve uren passeren onder de radar.
- Dynamisch contract — je tarief volgt de markt per uur of per kwartier. Negatieve groothandelsprijzen leiden tot lage of negatieve eindprijzen, na opslag van inkoopvergoeding, energiebelasting en btw.
Belangrijk om te weten: zelfs bij een negatief groothandelstarief zorgt de energiebelasting (€0,108/kWh in 2026) ervoor dat de eindprijs voor de meeste consumenten alsnog rond de tien tot vijftien cent positief blijft. Echte negatieve eindprijzen zijn er wel, maar zeldzaam — en gaan zelden onder de €-0,05/kWh.
Hoe profiteer je hiervan in de praktijk?
Drie dingen die het écht verschil maken, in volgorde van impact:
1. EV-laden tijdens dalmomenten
Een EV met 60 kWh-accu die je drie keer per week vol laadt verbruikt ruwweg 90 kWh per week. Het verschil tussen laden op een dynamisch contract (gemiddeld €0,04 in dalmomenten) en op een vast contract (€0,28) is €21,60 per week en meer dan duizend euro per jaar. We rekenden dat helemaal door in EV laden op dynamisch — €600–1.200 besparen.
2. Warmtepomp-buffer vooruit verwarmen
Veel warmtepompen kunnen buffer-water opwarmen op tijden die jij kiest. Als je dit op de dalmomenten laat gebeuren (typisch nacht en zonnige middag) warm je 's avonds gratis op op de warmte die je 's middags goedkoop hebt opgeslagen. Bespaart minder dan EV-laden, maar werkt elke dag.
3. Was- en vaatwastijden verschuiven
Het minst spectaculair maar makkelijk: was draaien op zonnige middagen in plaats van avonden. Moderne wasmachines hebben allemaal een uitsteltimer. Geef 'm de instructie, hij begint vanzelf om twee uur 's middags. Ongeveer €3 tot €4 per maand voordeel voor een doorsnee gezin.
Hoe vind je die negatieve uren vooraf?
EPEX publiceert de prijzen voor morgen rond 13:00 elke dag. Vanaf dat moment weet je voor de komende 11–35 uur welke uren goedkoop zijn en welke duur. Dynamische leveranciers laten dit in hun apps zien; SlimHuys ook (gratis, zonder login) op de Tarieven-pagina.
Wat je niet vooraf weet: prijzen die door intraday-handel ná 13:00 nog veranderen. Voor consumenten met een day-ahead-contract maakt dat niets uit (jij betaalt het tarief van die dag), maar handelaren spelen op die markt voor de balansen.
Wat zegt dit over de toekomst?
Met de salderingsregeling die per 1 januari 2027 vervalt wordt dit allemaal nóg belangrijker. Vanaf dan ontvang je voor teruggeleverde stroom alleen de marktprijs minus een leveringsvergoeding. Op een zonnige middag waar de marktprijs negatief is, betaal je dus om je eigen overschot te exporteren.
De keuze is niet meer "panelen aan, panelen uit". Het wordt: hoeveel van je productie kun je in eigen huis benutten, en wanneer? Dynamische tarieven en slimme apparaten worden in 2027 geen luxe, maar een rationele keuze.
Voor mensen met een vast contract is dit nieuws nauwelijks merkbaar (ze betalen het gemiddelde, en dat gemiddelde stijgt). Voor mensen met een dynamisch contract is het een nieuwe wereld vol kansen, mits je ze grijpt.
Op SlimHuys zie je live wat de markt vandaag doet, hoe je verbruik samen valt met die uren, en welke leverancier voor jouw patroon het beste past. Maak een gratis account →