Wasmachine automatisch aansturen op goedkope uren

Stel je voor: je stopt 's avonds de vuile was in de machine, drukt op Start, en de wasmachine begint pas om 03:00 — precies aan het begin van het goedkoopste blok van de nacht. De volgende ochtend is alles schoon, en je hebt zo'n €0,20 bespaard ten opzichte van starten om 19:00.

Dat klinkt klein, maar over een jaar (drie wascycli per week) — en zeker met de droger en vaatwasser erbij — loopt dat op naar €60–€100 per huishouden, zonder iets in te leveren op gebruiksgemak. Hieronder de complete opzet voor wie dit met Home Assistant en een slimme stekker wil bouwen.

Wat heb je nodig?

1. Slimme stekker met vermogensmeting. Drie betaalbare opties:
   • Shelly Plug S — €15–€20, lokale API
   • Shelly 1PM Mini — €18, inbouwmodule achter het stopcontact
   • HomeWizard Energy Socket — €40, plug-and-play in de Energy-app
2. Home Assistant met de SlimHuys-integratie
3. Een wasmachine die na een stroomonderbreking netjes verdergaat (de meeste moderne machines doen dit; check je handleiding bij "afgebroken cyclus").

Hoe het werkt — het idee

De truc: je maakt de wasmachine alvast startklaar (was erin, programma kiezen, Start indrukken) maar laat de stroom op de stekker UIT staan. De machine staat dan in de wacht totdat er stroom komt.

Zodra het goedkoopste blok begint, schakelt Home Assistant de stekker AAN — de machine pakt de cyclus op en draait 'm af. Wanneer de vermogensmeting onder een drempel zakt (bijvoorbeeld < 5 W gedurende 5 minuten = klaar), schakelt HA de stekker weer UIT.

YAML — de complete automation

In automations.yaml (of via de UI):

automation:
  - alias: "Wasmachine — start in goedkoopste blok"
    trigger:
      - platform: template
        value_template: >-
          {{ now().strftime('%Y-%m-%d %H:00')
             == states('sensor.slimhuys_tibber_goedkoopste_blok_start') }}
    condition:
      - condition: state
        entity_id: switch.wasmachine_stekker
        state: 'off'
      - condition: state
        entity_id: input_boolean.was_klaargezet
        state: 'on'
    action:
      - service: switch.turn_on
        target:
          entity_id: switch.wasmachine_stekker
      - service: input_boolean.turn_off
        target:
          entity_id: input_boolean.was_klaargezet

  - alias: "Wasmachine — stekker uit als klaar"
    trigger:
      - platform: numeric_state
        entity_id: sensor.wasmachine_power
        below: 5
        for: '00:05:00'
    condition:
      - condition: state
        entity_id: switch.wasmachine_stekker
        state: 'on'
    action:
      - service: switch.turn_off
        target:
          entity_id: switch.wasmachine_stekker
      - service: notify.mobile_app_jouw_telefoon
        data:
          message: "De was is klaar — haal 'm eruit."

Vervang tibber in de sensornaam door je eigen leverancier — de integratie maakt per gekoppelde leverancier een apparaat aan. De sensor goedkoopste_blok_start bevat de starttijd van het goedkoopste 3-uursblok; de template-trigger vuurt zodra dat blok begint.

De input_boolean.was_klaargezet is een handmatige schakelaar die je in je dashboard aanzet wanneer de was in de machine zit — anders zou de machine spontaan gaan draaien in de eerstvolgende goedkope nacht en de gisteren al gewassen kleren nogmaals door de cyclus halen.

Realistische besparing

Een energiezuinige wasmachine (A-label, 2024-model) verbruikt ~0,8 kWh.

Verschil per cyclus: zo'n €0,20 (piek versus nacht).

Bij 3 cycli per week × 52 weken = 156 cycli per jaar × €0,20 = €31 per jaar voor een tweepersoonshuishouden. Voor een gezin met 5 cycli per week loopt dat op naar €52 per jaar.

Met de droger erbij (1,5–2,2 kWh per droogcyclus) verdubbelt dit makkelijk. En draait je vaatwasser ook op deze logica, dan kom je al gauw op €100+ per jaar — voor één avondje YAML-werk.

En je vaatwasser of droger?

Exact dezelfde logica werkt voor beide. Drie tips:

• Vaatwasser: zet 'm op een eco-programma met uitgestelde start. De meeste machines hebben een knop "uitstel 1–9 uur" — combineer die met het goedkoopste blok uit SlimHuys voor automatische timing.
• Droger: gebruik dezelfde stekker-pauzetechniek. Een warmtepompdroger verbruikt bovendien al zo'n 50–60% minder dan een condensdroger; combineer dat met een dynamisch tarief en het restant wordt nóg goedkoper.
• Luxe optie: een wasmachine met SmartThings- of HomeKit-koppeling geeft je directe API-controle (geen pauzetruc nodig) — duurder in aanschaf, maar eleganter in HA.

Veelgemaakte fouten

1. Geen vermogensmeting → stekker blijft AAN. Zonder meting weet HA niet wanneer de cyclus klaar is. De stekker blijft dan aan tot je 'm handmatig uitzet — geen ramp, maar onnodig.
2. De input_boolean vergeten → de wasmachine start de volgende nacht vanzelf, ook al is 'ie leeg. De schakelaar voorkomt dat.
3. Te korte drempeltijd (for: '00:01:00') → tijdens het centrifugeren zakt het vermogen soms een minuut onder de 5 W en gaat de stekker te vroeg uit. Houd 5 minuten marge aan.

Bronnen & verder lezen

• Home Assistant — automation triggers
• Shelly Plug S — datasheet
• SlimHuys-HA-integratie
• EV laden op dynamisch — zelfde concept, grotere besparing